ÇOCUKLUĞUMUN MAHLESİ

15.02.2026 00:00

Eskiden buram buram Anadolu kokan,alaturka bi mahlemiz vardı bizim. Cin araluklu, arnavut kaldurumlu, birbirine yapuşuk, sahaplarının yüzlerini güldüren, içinde tarih barındıran emektar evler...
Keşke siz de bi göreydiniz!
O zamanın insanları nası da gözeldi, gıymetlüydü.
Şimdinin insanları gendünden başga kimseyi düşünmeyen, günücü, gandurukcu, lüküs hayat yaşayan alafıranga insanlar...
O zamanlar ne televizyon, ne de cep telefonu, ne de bilgisayar yoğudu.
Araba desök bigaç gişi de varıdı.
Apartumanlar, balgunlu evlerden ziyade, tek gatlı ya da en fazla iki gatlı, cumbalı, zil yerine kapı tokmaklı veya şakşaklı, kapı anahtarı olarak ekseriya çıt; şimdilerde esgitme diye alduğumuz mobilyalar gibi değüldü, bildüğün esgi emme içinde zevküsefa sürülen eğce evler varıdı, insanları gibi.

Halide yenge sokak gapısının arasına terlik goyup,gıynaşturup komşulara seslenidü...
"Hatça, Adalet, Mahmur, Nadiyala, Necibala, Muammer, Muhteber, Şerifatun hadin çıkın gapıya da biraz oturup laflıyalım!" diye bağırudu.
Küt iskembesini alan gomşula gapı önlerine çıkardı.
Kiminin başında güllü dallı yemenisi, kiminin boncuklu beyaz tülbenti, üzerlerinde allı morlu basma bluzla, uzun basma eteklerini giyip, ayaklarına topukları yirük naylon terlik takıp çıkarlardı.
Halide yenge taze fasülyesini, Adalet yenge bamyasını, annem de bahçeden topladığı madenüzü önlerine alıp bi taraftan ayıklarlardı, bi taraftan da birbirlerine laf yetiştürülerdi.

Biz çocuklar cin aralıkta bazen yeki, bazen dombilis, bazen de çelik çomak, kimi zaman da yakan top oynarduk, dur durak bilmezdük.
Hele kışın garda, bi baştan bi başa, nasıl da düşe galka gayarduk.
Mahlemizde çocuk parkı yoğudu emme, gece bile oyunlarımız çoğudu.

Akşamları saklambaç, yakalamaca oynar, terden batarduk.
Gomşuda anneler sohbet ederken,biz çocuklar ya elimize kağıt kalem alır karalamaca oynar, yenileni asarduk da, hiç ceza almazduk,peşine de isim, şehir, hayvan, eşya oyununa devam ederdük.
Biz yaramazlığa başlayınca, büyükler bize hekaye anlatır, bizler can kulağıyla dinner, sonra da metel satarlardı. Bilene kadar annımızın derisi çatıdana çatlardı.

Gomşularımıza şimdiki gibi müsait misiniz diye sormazduk, teklifsiz kapı şakşağını çalıp giriyoduk içeri, nasıl da eğce garşulanu, buyur edülüdük, her gün birbirimizi görmemize rağmen.
İhtiyacımız olan, bizde olmayan bir şeyi gomşuya sorduğumuzda,
" Babalı boynuna, ne lazımsa istediğin gadar al! " derlerdi.
Buzdolabı çoğu kimsede yoğudu.
Gomşular gatığı falan Halide yengenin buzdolabına goyardı.
Onca şey nası da sığıyodu?
Göğüller geğiş olunca darlanmazduk hiç.
Aynı zamanda her evde tel dolaplar varıdı.

Gapı önlerinde oturan gadunlar, daşgınlık yapan çocuklara, "Dapçuk" diye bağururdu, çocuklar dut yemiş bülbül gibi susar, büyüklerine laf yetüştümezlerdi.
Evlerin bahçelerindeki pinlerinden çıkan, hapishane kaçkını cücükler; mahlede dolanmaya çıktıkları gibi, gözümüzün öğünde, gargala cücükleri gaptıkları gibi boğardı.

Gayfaldı diye bişey bilmezdük.
Hem öyle masada da yemek yemezdük.Yere sofra bezi serilü, bakır sininin altına tahta gasnak koyup, aynı tastan yirdük.
Annem zabahınan erden galkar, değüşük günlerde bizlere ya ipregazlı ocakta, ya da guzinede ısbanaklı börek, puf böreği, bazlambaç, su böreği, bişi yapardı.
Porselen demlikteki çayla ne gözel de geçerdi kör boğazdan.
Şimdi olsa da yisök!
Herkes ne yaparsa yapsın, birbirine tabak tabak uzadudu.

Alantirik ve sularımız sık sık kesülüdü.
Gaz lambası ışığında ders çalışuduk.
Su doldurmaya o zamanlar bize uzak gelen caminin çeşmesinden bakraklarımızı doldurup, gan ter içinde, ayaklarımız cımcık suyla eve girerdük.
Tükenmesin diye gıdım gıdım kullanuduk suları.
Hele ben bulaşık yurken çok su harcardım,annem bana suları israf ediyon diye nası da gızardı.
Bağa bak derdi annem," Benim işim gücüm va, sennen uğraşamam." derdi, gine de bağa hiç gıyamazdı.

Tatil günleri bazen annemle birlikte tanıdıkların bağına giderdük.
Ömrümde orada yediğim karaca erüğün dadını başga erüklerde bulamadım.
Bi de aksöbe diye bi erük cinsi vardı annemin sevdiği.
Kiraz ağacından kirazları goparıp, kulağımıza küpe diye dakar, nası da mutlu oluduk.

Bazen de gomşularla toplanıp, pılımızı pırtımızı alıp; içine dorak katarak yarmaynan yapılan gatık böreklerini, paklalı yaprak dolmasını sarıp, memecük yapıp, çoluk çocuk su deposunun olduğu yere, çamlığa, söğütlüğe, meşelü koruluğuna, hırlaza piknik yapmağa giderdük.
Köprü'ye has olan hakiki el yapımı semaverle, çaydanlık olmazsa olmazdandı.
Nakıt açık havada semaver çayını içsem, içtükçe içesüm gelidü.
Baharın muştusu olan açmış çiğdemleri zevkünen toplarduk.
Gadınla çostik, çot, ip atlama, istop, çödürüm çüş diye oyunlar oynarlardı, oyunda düşen olunca,"Sen atukyağızlamışsın!" derlerdi.
Bazen yanımıza gunnaduğu gölbeziynen enük gelüdü, onlara yiyecek verüdük, sona da yanımızdan gitmezlerdi.

O zamanın türkülerinden çalarlardı gadınlar hep bir ağızdan," Uykuda mısın sevgili yarim uyan uyan! " diye...
Kimlere seslenirlerdi kim bilir?
Şimdilerde revaçta olan " Erik Dalı "oyun havasının yerine, o zamanın gadınlarının çalıp oynadığı," Dıv Dıv " diye bi oyun havası vardı aklımda kalan.

Gadınla gocalarına sevgilim, aşkım, hayatım gibi kelimeler demezlerdi, bencileyin.
Gıyabında gonuşurken de, bizim gişi, bizim adam, bizim herif, bizim çocukların babaları gibi sözlerle hitap ederlerdi.

Eski insanlarda Allah korkusu, vicdan, merhamet, elinde olanlarla yetinme, şükretme ve mutlu olmayı becerebilme, adil olma, hoşgörü, saygı, sevgi, edep ve haya, hicap, sorumluluk duyguları fazlasıyla vardı.
Yalansız, riyasız, kadir kıymet bilen, yardımsever, fedakar, oldukça cömert ve çok vefalı insanlardı çook.

(Yazım uzun olduğu için devamını önümüzdeki günlerde paylaşacağım...)

Öykümü Samsun / Vezirköprü ağzıyla yazmaya çalıştım.
Hatalarım varsa affola.

Bazı laflarımı ağnamayanlara açıklayıcı bilgileri aşşaya yazdım.

Mahle (Mahalle) / Günücü (kıskanç) / Gıynaştırmak (Aralamak)
Eğce ( Güzel ) / Yirük ( Yırtık ) / Metel (Bilmece) / Yisök (Yesek) Alantirik (Elektirik) / Nakıt (Ne vakit) / Sona (Sonra) / Yirdük (Yerdik) Hekaye (Hikaye) / Aşşaya (Aşağıya) / Ağnamayan (Anlamayan) Bencileyin (Ben gibi) / Gızardı (Kızardı) / Bağa bak (Bana bak) Gunnamak (Yavrulamak) / Gölbez (Köpek yavrusu) / Enük (Köpek) /Gırnata (Klarnet) / Sahapları (Sahipleri) / Nası da gözel (Nasıl da güzel) / Bizim gişi (Bizim kişi) / Yağızlamak (Bunamak) / Atuk (Artık) Zabahınan erden (Sabahleyin erken) /Gayfaydı (Kahvaltı) / Cücük (civciv) / Dapçuk (Taşkınlık,şımarıklık) / Gatık (Katık-Süzme Yoğurt) / Kapı Tokmağı (Kapı zili yerine)

Ayla Cermen Tüfekçi / diğer yazıları

•VEFA ÜZERİNE SOHBET 03 00:00:00.04.2026
•YOKLUĞUNDA 29 00:00:00.03.2026
•NEYDİ ACELEN EY YAR 27 00:00:00.03.2026
•MAHALLEMİZİN HALİDE YENGESİ 23 00:00:00.03.2026
•BAYRAM 20 00:00:00.03.2026
•KIRIK BİR GÜZ TEBESSÜMÜ 13 00:00:00.03.2026
•ÖYLE BİR DÜNYA OLSUN Kİ 10 00:00:00.03.2026
•ÇOCUKLUĞUMDAKİ RAMAZANLAR 03 00:00:00.03.2026
•ÇOCUKLUĞUMUN MAHLESİ (3.BÖLÜM) 21 00:00:00.02.2026
•ÇOCUKLUĞUMUN MAHLESİ ( 2.BÖLÜM ) 19 00:00:00.02.2026
•ÇOCUKLUĞUMUN MAHLESİ 15 00:00:00.02.2026
•KENDİMİ ARIYORUM 10 00:00:00.02.2026
•SEVGİ 06 00:00:00.02.2026
•AH BU DİVANE GÖNLÜM YİNE HAYALE DALDI 02 00:00:00.02.2026
•TOPLUMSAL BİR SORUN / GİDEREK YALNIZLAŞAN BİREYLER 26 00:00:00.01.2026
•HÜZÜN 18 00:00:00.01.2026
•SEVMEK VE SEVİLMEK 14 00:00:00.01.2026
•GÜZ YORGUNU 09 00:00:00.01.2026
•YENİ BİR YIL YENİ BİR UMUT 31 00:00:00.12.2025
•SUSMAK ÜZERİNE 24 00:00:00.12.2025
•ANNEMİN ARDINDAN 16 00:00:00.12.2025
•YAZARAK DA KONUŞUR İNSAN 11 00:00:00.12.2025
•KANAYAN YARAYA PARMAK BASMAK! 01 00:00:00.12.2025
•BİR ŞARKISIN İÇİMDE YÜREĞİMDE DERİNDE 23 00:00:00.11.2025
•TOPLUM OLARAK KAYBETTİĞİMİZ DEĞERLER 19 00:00:00.11.2025

Yorumlar

Ayla Cermen Tüfekçi
Yazımı değerli vaktinizi ayırıp, zahmet edip okuyup, yorum yapan her birinize ayrı ayrı teşekkür ediyor, saygılarımı sunuyorum...

Ayla Tüfekçi
Yazımı zahmet edip okuyup,yorum yapan her birinize ayrı ayrı teşekkür ediyor, saygılarımı sunuyorum.Devamı gelecek...

Selahattin Yılmaz
Ağzıniza,yüreğinize sağlık,çok eski günlere döndüm,eeğlendim güldüm,tebrik ediyorum.

Osman günzeli
Harika bir anlatım teşekkürler emeğinize sağlık

Ayşe Durak
Yüreğinize sağlık Ayla Hanım. Bir Vezirköprülü olarak yazınızı okudum. Çok beğendim. O kadar güzel, içtenlikle anlamışsınız ki inanın çok duygulandım. Yazdıklarınızın hepsini gördüm yaşadım. Keşke o günlere geri dönebilsek. Ne güzel günlerdi. İnsanlığı, insan olmayı biz o günlerde yaşamışız. Kaleminize sağlık. Sağolun var olun. Sağlıklı güzel günler diliyorum. Saygı ve selamlarımla..

Eyüp Çalışkan
Ayla hanım sanki çocukluk günlerimizi yaşıyor gibi okurken daldım gittim.Kaleminize sağlık.Devamini bekliyoruz

erdal çınar
Bir başka güzeldir benim memleketim.Ayla'nın kalemine sağlık...

Mehmet Cihangeri
Ayla Hanım'a teşekkür ediyorum. Memleketimizin güzelliklerini, yaşanmışlıkları nı,şimdilerde arasakta bulamayacağımız sevgi, saygı, muhabbet gibi değerleri çok güzel anlatmış. Yüreğinize sağlık.

Recep Çalışkan
Ayla hanım ellerinize, yüreğinize sağlık. Okurken çok zorlandım ama kelimeleri anlamadığım için değil, boğazımda hıçkırıklar düğümlendiği için. Gözlerimden yaşlar akarken o eski günlere gidip rahmetli anne ve babamı hatırladım. O kadar güzel ve akıcı bir şekilde yazmışsınız ki Vezirköprü'nün o eski tarihini yeniden yaşadım. Tebrik ediyor, devamını bekliyoruz inşallah.

Zekai Korol
Değerli Ayla Cermen Tüfekçi, Memleketimizin şivesiyle kaleme aldığınız çocukluk anılarınız, bana sanki zaman yolculuğu yaşattı. Okurken kendimi yıllar öncesinde, köprünün toprak kokan sokaklarda, saf ve tertemiz günlerin içinde buldum. Bu kadar doğal, bu kadar içten bir anlatımla bizi geçmişimize götürdüğünüz için çok teşekkür ederim. "Çok guzel anlatmışsın gadaşım." Yüreğinize ve kaleminize sağlık.